ანანურის ციხე

რა არის ანანური

ანანური არაგვის ერისთავების გამაგრებული რეზიდენცია იყო — ოჯახის, რომელიც საუკუნეების განმავლობაში ამ ხეობასა და გზას აკონტროლებდა. დღევანდელი ნაგებობები ძირითადად მე-17 საუკუნისაა: ზღუდე, მრგვალი ბასტიონები, ორი ეკლესია, სამრეკლო და ოთხკუთხა კოშკი. კომპლექსი პატარაა — პერიმეტრს ათ წუთში შემოუვლით.

დიდი, ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია ხელოვნებათმცოდნეებს იზიდავს. ფასადებზე ღრმა კვეთაა: ჯვარი, რომელიც ვაზიდან ამოდის, მხეცები, ანგელოზები და წარწერები. შიგნით ფრესკები დაზიანებული და შავია — ჩვეულებრივ ხანძარს უკავშირებენ. მეზობელი პატარა ეკლესია უფრო ძველი და მშვიდია.

ოთხკუთხა კოშკი ის არის, რომელზეც ადიან. მას შეუპოვარს ეძახიან და 1739 წლის ამბავს უკავშირებენ, როცა ქსნის ერისთავმა ციხე აიღო და არაგვის სახლის უკანასკნელი დამცველები აქ დაიღუპნენ. კიბე ციცაბოა და შუა ნაწილი ბნელი, სამაგიეროდ ზემოდან მთელი კომპლექსი და წყალი ჩანს.

ერთი რამ თავიდანვე: ეს გაჩერებაა და არა დანიშნულება. ანანურისთვის საქართველოში არავინ ჩამოდის და არც უნდა ჩამოვიდეს. ეს ჩრდილოეთის გზის პირველი შესაჩერებელი ადგილია, ერთ საათზე ნაკლები.

რა არის კედლებში

კომპლექსი ზედა და ქვედა ციხედ იყოფა; ქვედა თითქმის დანგრეულია. ყველაფერი, რასაც ფოტოზე იღებენ, ზედა ეზოშია და ნელი შემოვლა ნახევარ საათს იკავებს.

აქ ბილეთები და ბარიერები არაა. კარები ღიაა, ეკლესიები მოქმედი, კოშკზე კი საკუთარი პასუხისმგებლობით ადიან.

კოშკი და ხედი

შეუპოვარზე ასვლა მოკლე და ოდნავ მოუხერხებელია. ქვის საფეხურები კედლის სისქეშია, შუაში გაცვეთილი, ერთ მონაკვეთზე უნათებელი, ზემოთ კი დაბალი კარი. თუ ჯგუფი ჩამოდის, დაელოდეთ ქვემოთ.

სამაგიეროდ ზემოდან მთელი ეზო ფეხქვეშაა: ორი სახურავი, სამრეკლო, ზღუდის ხაზი. სამხრეთით წყალსაცავი იშლება, ჩრდილოეთით ხეობა ვიწროვდება მთებისკენ. სწორედ აქედან ჩანს ციხე როგორც საინჟინრო ნაგებობა.

მეორე თვალსაზრისი უფასოა და ხშირად უკეთესი: გამოდით მთავარი კარიბჭიდან, ფრთხილად გადაკვეთეთ გზა და ორმოცდაათიოდე მეტრი აუყევით. იქიდან ციხე წყლის ფონზე ჩანს — ის ფოტო, რომელიც შიგნიდან ვერ გამოვა.

როდის მივიდეთ

ერთადერთი გადაწყვეტილება, რომელიც ვიზიტს ცვლის, მისვლის საათია. თბილისიდან რვაზე გასული ცხრანახევარზე თითქმის ცარიელ ციხეშია; ათზე გასული — სპექტაკლის შუაგულში.

სეზონი ნაკლებად მნიშვნელოვანია, რადგან ციხე არ იკეტება. სეზონი წყალს ცვლის: წყალსაცავი ყველაზე სავსე და ფირუზისფერია გვიან გაზაფხულსა და ადრე ზაფხულში. ზაფხულის ბოლოს დონე ეცემა, ფერი მწვანე-ნაცრისფრად იქცევა და ტალახიანი ნაპირები ჩნდება.

ზამთარი აქ დაუფასებელია: თოვლში კომპლექსი თითქმის ცარიელია. მაგრამ გუდაურის შემდეგ უღელტეხილი შეიძლება დაიხუროს და ყაზბეგის დღე ანანურითა და ფასანაურით დასრულდეს.

როგორ მივიდეთ თბილისიდან

ანანური პირდაპირ სამხედრო გზაზეა, თბილისიდან სამოცდაათი კილომეტრი, საათი ან საათი და მეოთხედი. ჩრდილოეთისკენ მიმავალი ყველაფერი — ფასანაური, გუდაური, ყაზბეგი — კარიბჭესთან ჩამოივლის.

პრობლემა დაბრუნებაა: მარშრუტკები დიდუბიდან სავსე გამოდიან და ანანურს სავსე ჩამოუვლიან.

რა ჯდება გაჩერება

თითქმის არაფერი — ნაწილობრივ ამიტომაც ჩერდება აქ ყველა ავტობუსი. კომპლექსში შესვლა უფასოა და სალარო არ არსებობს; ფული პარკინგთან ჯიხურებში იხარჯება.

იქ ჩურჩხელას, თაფლს, მატყლის წინდებსა და ხმელ ხილს ყიდიან, ფასები კი ტურისტულია და არა სოფლის.

წყალსაცავი ქვემოთ

წყალი ძველი არაა. ჟინვალის კაშხალი საბჭოთა პერიოდში აშენდა თბილისის წყალმომარაგებისა და ენერგიისთვის, ხეობის ფსკერი კი — მინდვრები, ბაღები და სოფლის ნაწილი — წყალქვეშ დარჩა.

ეს იმიტომაა საჭირო, რომ ცნობილი ფერი ნაწილობრივ ინდუსტრიული შედეგია. ფირუზისფერს მყინვარული ნალექი ქმნის, დონე კი მოთხოვნას მიჰყვება: სავსე რეზერვუარი კედლებამდე მოდის, მშრალი ზაფხულის შემდეგ კი მეტრებით დაბლა დგება.

რის დასაწყისია ანანური

ანანური სწორედ იმიტომაა გაჩერება, რომ ყველაფერი, რასაც ის აცნობს, გზაზე ზემოთაა. ნახევარი საათით ჩრდილოეთით ფასანაურია, სადაც შავი და თეთრი არაგვი ერთმანეთს ხვდება და ერთხანს გვერდიგვერდ მიედინება. შემდეგ ხეობა გუდაურისკენ ციცაბოვდება, ჯვრის უღელტეხილის იქით კი გზა თერგის ხეობაში ჩადის ყაზბეგისა და გერგეტისკენ.

ასეთია სრული დღე: ანანური ცხრანახევარზე, ფასანაური შუადილას, უღელტეხილი შუადღისას და გერგეტის ტაძარი საღამოსკენ. საპირისპირო თანმიმდევრობაც მუშაობს — ანანური დაბრუნებისას, როცა ყველა უკვე წასულია.

მეორე მიმართულებით მცხეთაა ოცი წუთით თბილისისკენ. ჯვრის მონასტერი, სვეტიცხოველი და შემდეგ ანანური კარგი დილაა, თუ არ გეჩქარებათ.

ქცევა მოქმედ ეკლესიაში

ორივე ეკლესია მოქმედია და ანანურში წირვაც იმართება. კვირას ან დღესასწაულზე შეიძლება ძეგლის ნაცვლად ლიტურგიაში აღმოჩნდეთ — კარგია, თუ სტუმრად იქცევით.

წესები მარტივია და მკაცრად არავინ შეგნიშნავთ. კარებთან ჩვეულებრივ თავსაფრებია.

ხუთი შეცდომა

ხუთიდან ოთხი ჩვენ თვითონ დავუშვით, პირველი კი მთელ ვიზიტს აფუჭებს.

კითხვები, რომლებიც ყოველთვის ისმის

ეს ექვსი ყოველ სეზონს გვხვდება და არცერთს გრძელი პასუხი არ სჭირდება.